Dwie różne sprawy pod jedną frazą

Warto rozdzielić je na wstępie. Brak dochodu oznacza brak wpływów w ogóle — i wtedy pożyczka nie istnieje, bo kredytodawca ma ustawowy obowiązek oceny zdolności kredytowej, a dochód jest w niej źródłem spłaty. Dochód trudny do policzenia to zupełnie co innego: wpływy są, tylko przychodzą w różnych kwotach i różnych terminach. Ta druga sytuacja dotyczy bardzo wielu osób pracujących na zlecenie, sezonowo albo na własny rachunek — i to ona zwykle kryje się za wyszukiwaną frazą.

Dlaczego oświadczenie nie rozwiązuje problemu samo z siebie

Większości firm pożyczkowych wystarcza oświadczenie o wysokości i źródle dochodu, bez zaświadczenia od pracodawcy — to jedna z głównych różnic wobec banków. Tyle że oświadczenie wymaga wpisania konkretnej liczby, a przy wpływach nieregularnych właśnie tu zaczyna się kłopot. Wpisanie kwoty z najlepszego miesiąca zawyża obraz i prowadzi do zobowiązania ponad możliwości. Wpisanie kwoty z najgorszego bywa nadmiernie ostrożne. Potrzebna jest metoda, a nie szacunek z pamięci.

Metoda trzech miesięcy i jej uzasadnienie

Suma wpływów z trzech ostatnich zamkniętych miesięcy podzielona przez trzy. Miesiąca bieżącego się nie liczy, bo jest niepełny i zniekształca wynik zależnie od tego, kiedy przypada wypłata. Trzy miesiące to okres na tyle długi, żeby usunąć przypadkowe wahania — jednorazową premię, nadgodziny, miesiąc krótszy o dni wolne — i na tyle krótki, żeby pokazywał sytuację aktualną. Średnia roczna wygładza za dużo: ukrywa utratę zlecenia sprzed pół roku albo wyraźny spadek wpływów w ostatnim kwartale, czyli dokładnie te rzeczy, które powinny pozostać widoczne.

Krok, który decyduje o wszystkim: odjęcie kosztów stałych

To najczęściej pomijana część rachunku, a zarazem jedyna, która odpowiada na właściwe pytanie. Od wyliczonego dochodu miesięcznego trzeba odjąć czynsz, rachunki, raty innych zobowiązań i koszty życia. Dopiero wynik tego działania mówi, ile realnie zostaje na spłatę — i to on powinien decydować o wysokości zobowiązania. Osoba z wysokim dochodem i wysokimi kosztami stałymi ma mniejszy zapas niż osoba z niższym dochodem i niskimi kosztami, choć we wniosku obie wpiszą liczby sugerujące coś przeciwnego.

Praca sezonowa wymaga innego podejścia

Przy dochodzie sezonowym trzy ostatnie miesiące bywają mylące, bo mogą przypaść w całości na szczyt sezonu albo w całości poza nim — a wynik będzie wtedy zawyżony albo zaniżony o kilkadziesiąt procent. Bezpieczniej oprzeć się na miesiącu najsłabszym z całego roku: jeśli spłata jest wykonalna wtedy, będzie wykonalna zawsze. Znaczenie ma też termin zwrotu — warto ustawić go wewnątrz sezonu, a nie tuż po jego zakończeniu, bo okres przejściowy bywa najtrudniejszy. Przy zobowiązaniu spłacanym jednorazowo dobór terminu ma tu większą wagę niż różnica kilku złotych w koszcie.

Czym udokumentować wpływy i czego nie robić

Najbardziej uniwersalnym dokumentem jest wyciąg z rachunku bankowego pokazujący wpływy z ostatnich miesięcy — niezależny od formy umowy i od tego, kto go wystawił. Bywa też najuczciwszym doradcą, bo pokazuje sytuację taką, jaka jest. Czego natomiast nie robić: nie zawyżać dochodu w oświadczeniu. Poza konsekwencjami prawnymi prowadzi to do zobowiązania, którego nie da się spłacić, a kolejnym krokiem bywa opóźnienie, koszty dodatkowe i wpis o nieterminowości odczuwalny przy późniejszych wnioskach. Jeśli prawdziwa liczba nie wystarcza, właściwym wnioskiem jest to, że zobowiązanie jest za duże — nie że formularz jest zbyt wymagający.